ਐੱਸ ਆਈ ਆਰ ਵਾਲੇ ਜਿਸ ਪ੍ਰੇਤ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਸੀਂ ਬੀਤੇ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਕਰਦੇ ਆਏ ਸਾਂ, ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਹਫਤੇ ਆ ਪੁੱਜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਜੜ-ਪਾਊ ਰੰਗ ਵਿਖਾਉਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਸਪੈਸ਼ਲ ਇੰਟੈਂਸਿਵ ਰੀਵੀਜ਼ਨ (ਐੱਸ ਆਈ ਆਰ) ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ

ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਫਤਾ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਤੋਂ ਰੌਲੇ-ਰੱਪੇ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਗਿਆ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿਆਸਤ ਕੇਂਦਰਤ ਹੋਈ ਰਹੀ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੁਆਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨਹੀਂ,

ਸਾਡੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਖੁਦ ਮੈਨੂੰ ਵੀ, ਅਗਲੇ ਪੰਜ-ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਦੀ ਘੋਖਵੀਂ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰ ਕੇ ਕਿਸੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਜੋਗੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਛੱਡਣੀ ਸੌਖੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਕੌਮਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਵਕਫੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਮਰੇ

ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਕਈ ਲੋਕ ਝਿਜਕਦੇ ਹਨ,ਪਰ ਆਪਸੀ ਨਿੱਜੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੱਜ ਦਾ ਭਾਰਤ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ, ਜਿਹੜਾ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਵਾਨਿਆਂ ਨੇ ਚਿਤਵਿਆ ਸੀ। ਉ

ਹਿੰਦੀ ਦੀ ਕਹਾਵਤ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁਣੀ ਹੋਵੇਗੀ: ‘ਤੂ ਡਾਲ-ਡਾਲ, ਮੈਂ ਪਾਤ-ਪਾਤ।’ ਕਹਿਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੀ ਟਾਹਣੀ ਤਕ ਤੂੰ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਪੱਤੇ-ਪੱਤੇ ਤਕ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਪਰ ਤੇਰਾ ਪਿੱਛਾ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ, ਬਲ

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਾਨੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਜਾਂ ਤਾਂ ਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਖੜ੍ਹੇ ਪੈਰ ਦਿੱਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਰਜ਼ ਕਰੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ

ਪੰਜਾਬ ਇਸ ਵਕਤ ਅਗਲੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੈਲੰਡਰੀ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਮਸਾਂ ਸਵਾ ਕੁ ਸਾਲ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਸਵਾ ਸਾਲ ਵਿੱਚੋਂ ਅਖੀਰਲੇ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਗਿਣਨ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਦੋਂ ਅਫਸਰਸ਼ਾ

ਇਹ ਗੱਲ ਆਮ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣਾਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਮਾਜੀ ਜਾਂ ਸਿਆਸੀ ਮੁਕਾਬਲਾ, ਖੇਡ ਭਾਵਨਾ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਪੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਖੇਡ ਭਾਵਨਾ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਹਾਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਿੱਤ, ਅਸੂਲਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਖੇਡੀ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਤਲੇ ਨਿਰਣੇ ਨੂੰ

ਇੱਕ ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਫਿਰ ਉਹ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਂਡ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹੋ ਦਿਨ ਤਾਂ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਢਣ ਲ

ਗੱਲ ਭਾਵੇਂ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਸੰਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਹ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਸੰਬੰਧਾਂ ਤਕ ਸੀਮਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ, ਕਿੰਨੇ ਸਾਲ, ਯਾਦ ਕਰਨੇ ਵੀ ਔਖੇ ਹਨ, ਉਦੋਂ ਇੱਕ ਪਾਕ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੀ ਆਈ ਜੀ (ਡਿਪਟੀ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਜਨਰਲ) ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਫਸਰ ਦੀ ਰਿਸ਼ਵਤ ਲੈਂਦੇ ਵਕਤ ਰੰਗੇ ਹੱਥੀਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦੀ ਖਬਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵੀ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਹਿੱਲੀ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਕੋਈ ਮੰਨੇ ਜਾਂ ਨਾ ਮੰਨੇ, ਇਸਦੀ ਕੰਬਣੀ ਦਿੱ

ਬਿਹਾਰ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਧੁਰਾ ਲਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਪਿਛਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਅੱਜ ਤਕ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਉਲਟ ਇਸ ਵਾਰ ਉਸ ਰਾਜ ਨਾਲ ਸੰਬਧ ਰੱਖਦੇ ਕਿਸੇ ਆਗੂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਗੌਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ

ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਗਏ ਭਾਰਤੀ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ ਅਸੀਂ ਬੜੇ ਗਹੁ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਕੋਈ ਮਾਸੂਮ ਬਣਿਆ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਦਾਂ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ

ਅਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਘਿਰ ਕੇ ਜਿੰਦਾ ਰਹਿਣ ਲਈ ਜੂਝਦਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਾ ਲਈ ਮਦਦ ਵਾਸਤੇ ਤਨ, ਮਨ ਅਤੇ ਧਨ ਸਮੇਤ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾਅ ਉੱਤੇ ਲਾਉਂਦੇ

ਦੁਨੀਆ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਅੱਜ ਤਕ ਉਸੇ ਪੁਰਾਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਅਤੇ ਪੈਂਤੜੇ ਤੈਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧ ਰਿਹਾ। ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਸਗੋਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੋਲ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁਗ ਦੀ ਜੰ

ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਤੰਬਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਫਤਾ ਮੁੱਕ ਜਾਣ ਤਕ ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਸਿਰ ਪਈ ਹੜ੍ਹ ਦੀ ਸਾੜ੍ਹਸਤੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਵੇਖੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੜ੍ਹ ਸ਼ਾਇਦ 1988 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਅਜੇ ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਦਫਤਰ ਵਿ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਹੋਰ ਅਲਾਮਤਾਂ ਤੋਂ ਧਿਆਨ ਹਟਾਉਣ ਦੇ ਰਾਜਸੀ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਚਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਲੇਖਕ ਬੇਲਗਾਮ ਹੁੰਦੀ ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਿੱਝਣ ਦੇ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਸਿੰਧੂਰ ਵਰਗੇ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜਾ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਇਸ ਹੱਦ ਤਕ ਨਹ

ਬੜਾ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੀ ਹੋਵੇ ਕਿ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਲੋਕ ਬੁਝਾਉਣ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਚੋਰਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਸੀ ਕਿ ਅੱਗ ਬੁਝਾ ਕੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਹਲੇ ਹੋਣ ਤਕ ਮਾਲ

ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦਾ ਇਸ ਵਾਰ ਦਾ ਮੌਨਸੂਨ ਸਮਾਗਮ ਬੀਤੇ ਹਫਤੇ ਅਣਮਿਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਅਖਾੜਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸੌਖਾ ਸਾਹ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ

ਇਹ ਗੱਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਸੁਣੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਹੋ ਜਿਹੇ ਬਥੇਰੇ ਐਬ ਆਣ ਵੜੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਲਾਉਣ ਤੇ ਵਾਅਦਾ ਕਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਸੱਤਾ ਨਸੀਬ