पंजाब अज्ज इक्क अजिहे दौर विच्चों लंघ रिहा है जिस विच्च नशा सिरफ किसे इक्क नौजवान दी तबाही नहीं कर रिहा, सगों पूरे परिवारां, पिंडां अते शहिरां दी समाजिक बिमारी बण चुक्का है। हर रोज़ किसे नां किसे घर विच्च कोई मां आपणे पुत्तर दी उडीक विच्च बैठी है, कोई पिता आपणे पुत्तर नूं सुधारन दी आखरी कोशिश कर रिहा है अते कोई परिवार आपणे चिराग नूं गुआ के अधूरा रहि गिआ है। इसे दरद दे विचकार मानसा दे नशा-विरोधी कारकुन परविंदर सिंघ झोटे दी हत्तिआ नें साबत कर दित्ता है कि नशिआं दे विरुध्ध अवाज़ उठाउणा वी पंजाब विच्च जान देण वाला कंम बण सकदा है।
अंकड़िआं विच्च झलकदी तबाही
सरकारी अंकड़िआं अनुसार पंजाब विच्च नशा ओवरडोज़ कारन 2021 विच्च 78 मौतां होईआं। 2022 विच्च इह गिणती वध के 144 हो गई, जदकि 2023 विच्च 89 मौतां दरज होईआं। इह सच्च है कि 2023 दी गिणती 2022 नालों घटी है, पर इह वी सच्च है कि उस साल पंजाब देश भर विच्च नशा संबंधी मौतां दी सभ तों वध्ध गिणती वाला सूबा रिहा। इस तों वी चिंताजनक तसवीर पंजाब सिहत विभाग दी सबसटैंस अबिऊज़ मानीटरिंग सिसटम दी रिपोरट विच्च उभ्भरदी है। इस मुताबिक जनवरी 2024 तों अपरैल 2025 दे दौरान सूबे विच्च 782 नशा ओवरडोज़ नाल मौतां होईआं। मतलब, लगभग हर दूजे दिन इक्क परिवार आपणा जीअ गवा रिहा है। माहिरां दा मंनणा है कि समाजिक लाग, मौत दा असली कारन लुकाउणा अते रिकारडिंग दीआं कमीआं कारन असल गिणती इस तों वी किते वध्ध हो सकदी है। इक्क होर अंदाज़े अनुसार पंजाब विच्च हर महीने लगभग 40 नशा ओवरडोज़ मौतां हुंदीआं हन, मतलब सलाना तकरीबन 1 हज़ार मौतां। भावें इह अंदाज़ा है, पर इह दस्सदा है कि समस्सिआ दा पैमाना किंना वड्डा है।
चिट्टा: पंजाब दी समाजिक बिमारी
पंजाब विच्च “चिट्टा” हुण इक्क नशे दा नां नहीं रिहा; इह इक्क समाजिक बिमारी बण चुक्का है। इह नौजवानां दी सिहत, परिवारां दी आरथिकता, पिंडां दी शांती अते सकूली बच्चिआं दे भविख्ख नूं खतरे विच्च पा रिहा है। पंजाब दे लगभग हर इक्क पिंड अते शहिर विच्च नशा करन वाले नौजवानां दी गिणती दिन बदिन वधदी जा रही है।
सरहद्दी तसकरी इस संकट नूं होर वधा रही है। 2025 विच्च डरोन राहीं नशीले पदारथ दी तसकरी दीआं 305 घटनावां दरज होईआं, जिनहां विच्चों 298 केवल पंजाब सरहद्द ’ते होईआं। इनहां विच्च हैरोइन, मैथामफैटामाईन अते अफीम शामल सी।
जेल्हां दी सथिती वी इस दरद दी डुंघाई दस्सदी है। पंजाब सरकार दी अदालत विच्च पेश कीती रिपोरट मुताबिक सूबे दीआं जेल्हां विच्च बंद 35,449 कैदीआं विच्चों 15,768 नशे दे आदी सन, मतलब लगभग 45 प्रतीशत। इह अंकड़ा दस्सदा है कि नशा सिरफ गली-गली नहीं, सगों सुधार दे अदारिआं विच्च वी पहुंच चुक्का है।
परविंदर झोटा: इक्क अवाज़ दी कुरबानी
मानसा दा परविंदर सिंघ, जिसनूं लोक “झोटा” नां नाल जाणदे सन, खुद नशिआं दी लत तों बाहर आ के नशा-विरोधी मुहिंम नाल जुड़िआ सी। उह मैडीकल सटोरां, नशा वेचण वालिआं अते नशा तसकरां दे विरुध्ध साहमणे आउंदा सी अते अकसर कैमरे साहमणे उनहां दे चिहरे बेनकाब करदा सी। 13 अकतूबर 2026 नूं मानसा दे इक्क भीड़-भड़क्के बज़ार वाले विच्च इक्क मैडीकल सटोर बाहर उसने कथित तौर ’ते नशीली दवाईआं दी विकरी बारे दुकानदार नाल सवाल कीता। इस दौरान उस ’ते गोलीआं चलाईआं गईआं अते उसदी मौत हो गई। चार होर साथी वी ज़खमी होए।
झोटा दी मौत सिरफ इक्क विअकती दी मौत नहीं; इह उस संघरश दी हत्तिआ है जो पंजाब नूं नशिआं तों मुकत करन लई लड़िआ जा रिहा है। उसदी कुरबानी इह सवाल खहड़ा करदी है कि जदों इक्क आम नागरिक नशे दे विरुध्ध बोलदा है तां उसदी सुरख्खिआ दा ज़िंमेवार कौण है?
सरकारी दाअवे अते ज़मीनी हकीकत
पंजाब सरकार नें नशा मुकती मुहिंम, ग्रिफतारीआं, ज़बतीआं अते जागरूकता मुहिंमां दा दाअवा कीता है। 2024 दौरान पंजाब विच्च 42,951 किल्लो तों वध्ध नशीले पदारथ ज़बत होए, जदकि 2025 विच्च NCB नें 1,33,965 किल्लो नशीले पदारथ ज़बत कीते, जिनहां दी अंदाज़न कीमत लगभग 1,980 करोड़ रुपए सी।
पर सिरफ ज़बतीआं अते ग्रिफतारीआं नाल इह जंग नहीं जित्ती जा सकदी। लोड़ है:
• नशा वेचण वालिआं अते मैडीकल नशा बणाउण वालीआं फैकटरीआ विरुध्ध सखत अते तेज़ कारवाई दी।
• सरहद्दी डरोन तसकरी रोकण लई तकनीकी निगरानी अते सुरख्खिआ विच्च वाधा करन दी।
• सकूलां, कालजां अते पिंडां विच्च नियमत नशा-विरोधी जागरूकता रैलीआं दी।
• नशे दे आदीआं लई सैमीनार लाउणे अते इलाज केंदरां दी वधेरे पहुंचयोगता दी।
• नशा-विरोधी कारकुनां अते गवाहां दी सुरख्खिआ दी।
• बेरुज़गारी, निराशा अते खाली समें दी सही वरतों लई खेडां, हुनर सिखलाई अते रुज़गार दे मौके प्रदान करन दी।
समाज दी ज़िंमेवारी:
नशा सिरफ पुलिस जां सरकार दा मसला नहीं है; इह हर घर, सकूल, गुरदुआरे, पंचाइत अते मुहल्ले दी ज़िंमेवारी है। मापिआं नूं बच्चिआं दे सरकल, उनहां दे विहार विच्च आई तबदीली नूं गंभीरता नाल लैणा चाहीदा है। अधिआपक, पंच, सरपंच, नौजवान कलब्ब अते धारमिक संसथावां नूं मिल के नशा-मुकत पंजाब लई मुहिंम चलाउणी चाहीदी है।
परविंदर झोटा दी शहादत सानूं याद दिवाउंदी है कि नशिआं खिलाफ जंग विच्च चुप्प घातक है। जे अज्ज असीं नहीं बोले तां कल्ल्ह नूं होर मावां आपणे पुत्तरां दीआं अरथीआं पिछ्छे रोणगीआं। पंजाबीआं नूं सिरफ नशा-मुकत पंजाब ही नहीं, सगों डर-मुकत अते सुरख्खिअत पंजाब वी चाहीदा है।
* * * * *

