پُرتان سمیں مانسا نُۄں پںجّاب دا سبھ تۄں ودھیرے پچھڑِیا ہۄئِیا اِلاکا کِہا جاںدا سی پْرںتُّۄ ورتمان سمیں اِس اِلاکے نُۄں پتّرکاراں٬ سماج سیوکاں٬ ساہِتکاراں٬ کلاکاراں٬ گِیت سںگِّیت دے پْریمِییاں اتے گائِکاں دی نرسری وی کِہا جا سکدا ہَے۔

پںجّاب دے گِیت سںگِّیت اتے گائِکی دے امِیر سبھِئچار دی سامبھ سمبھّال کرن والا اشۄک باںسل وی مانسا نال سمبّںدھّت ہَے۔ سرسری نِگاہ مارِیاں اُہ اِک پہِلوان لگّدا ہَے پْرںتُّۄ اسل وِچّ اشۄک باںسل مانسا٬ کلاتمِک کلاواں دا مُدّئی تے سِدک دِلی والا پْرتِبھاوان سںگِّیت پْریمی ہَے۔ جِس دے رگ-رگ وِچّ سںگِّیت سمۄئِیا ہۄئِیا ہَے۔ جِویں تُۄمبی دی تار نُۄں ٹُݨکائِیاں لَے مئی سںگِّیت نِکلدا ہَے٬ اُسے ترہاں اشۄک باںسل مانسا نال وِچار وٹاںدرا کرن سمیں اُس دی آواذ سںگِّیت دی مہِک دِںدّی ہَے۔ گِیتکاراں تے گائِکاں دِییاں رچناواں دے سمیں٬ ستھان اتے اُنہاں دِییاں سرگرمِییاں اشۄک باںسل مانسا دے دِماگی کمپِّئۄُٹر وِچّ بھرِییاں پئیِیاں ہن٬ جِنہاں نُۄں کماںڈ دیݨ دی لۄڑ ہَے تے آپ مُہارے جاݨکاری سںگِّیتک دھُناں وِچّ مُہئیِّیا ہۄݨ لگّ جاںدی ہَے۔

اشۄک باںسل مانسا گِیتکاراں اتے گائِکاں دی لائِبریری ہَے۔ ویکھݨ والِیاں نُۄں اُہ سادھارن ملوئی بھاسدا ہَے پْرںتُّۄ اُسدی گِیت سںگِّیت بارے جاݨکاری اُس دی سںگِّیتک وِدوتا دا پْرتِیک ہَے۔ پُراتن ذمانے تۄں لَے کے ورتمان گِیتکاراں اتے گائِکاں بارے اُہ کِہڑا توا ہَے٬ جِہڑا اشۄک باںسل مانسا دی لائِبریری دی شۄبھا نہِیں ودھائُںدا۔ ہر گِیتکار دے گِیتاں اتے گائِکاں بارے اُس کۄل جاݨکاری ہَے٬ جِہڑی جاݨکاری ہۄر کِسے کۄلۄں وی نہِیں مِلدی , اُہ جاݨکاری اشۄک باںسل مانسا دے خجانے وِچّۄں اُپلبھدھ ہۄ سکدی ہَے۔ اُس دا کمّ کِسے وی سبھِئچارک سںسّتھا نالۄں ودھیرے ہَے۔ اُس دے رَیݨ بسیرے نُۄں گِیتکاراں اتے گائِکاں دا اجائِب گھر کِہا جا سکدا ہَے۔ اُہ کلم کلّا اِک سںسّتھا ہَے۔ جِہڑے گِیتاں تے گِیتکاراں نُۄں ساڈی نَۄجوانی ڈھۄل ڈھمکّے والے پَۄپ سبھِئچار وِچّ گلتان ہۄݨ کرکے بھُلّی بَیٹھی ہَے٬ اشۄک باںسل مانسا اُنہاں دی پَیڑ نپّکے لبھّدا ہَے تے پھِر نَۄجوانا تکّ پہُںچّائُݨ لئی اُپرالے ہی نہِیں کر رِہا سگۄں اُہ آپݨا پھرذ سمجھدا ہَے۔ اُہ مہِسُۄس کردا ہَے کِہ جے ساڈی نَۄجوان پِیڑھی آپݨے سبھِیاچار دی امِیر وِراست تۄں مُکھّ مۄڑ گئی تاں پںجّاب وِچّ گِیت سبھِئچار دا گمبھِّیر سںکّٹ پَیدا ہۄ سکدا ہَے۔

اشۄک باںسل مانسا کۄل گِیت سںگِّیت دا بیشکِیمتی خجانا ہَے۔ اُہ گِیت سںگِّیت دے پِیار مُہبّت دی خُشبۄ سںسّار وِچّ پھَیلائُݨ دے مکسد نال پرواس وِچّ جا کے پُراتن گِیتکاراں دے دُۄت دی ترہاں وِچرِیا ہَے۔ اُہ لگپگ پِچھلی ادھّی سدی تۄں گِیت سںگِّیت دے خجانے دی کھۄج کردا آ رِہا ہَے۔ اخِیر اُس دی مِہنت تے سبھِیاچار پْرتی دْرِڑھتا رںگّ لِیائی تے اشۄک باںسل نیں پںجّابی سبھِیاچار دے بیشکِیمتے ہِیرے گِیتکاراں دے لِکھے گِیت لبھّکے سںگِّیت پْریمِییاں دی کچہِری وِچّ پیش کِیتے ہن۔ اشۄک باںسل مانسا گِیت سںگِّیت دی وِراست دا پہِریدر ہَے۔ اِس مںتّو لئی جِتھے وی اُس نُۄں پتا لگِّیا دیش وِدیش وِچّ اُہ جا کے گِیتکاراں بارے پتا کرکے آئِیا۔ گھر فُۄک تماشا ویکھدا رِہا ہَے۔ گائِکاں دے نام توِیاں٬ کَیسٹاں اتے اِںٹرنَیٹ تے بھمِیری دی ترہاں گھُمّدے پھِردے وِکھائی دِںدّے ہن٬ پرںتُّۄ کمپّنِییاں نیں گِیتکاراں دا کِتے وی ذِکر نہِیں کِیتا ہۄئِیا۔ اِس اݨگَۄلیپݨ دا ہںدّیشا اشۄک باںسل نُۄں کُریددا رِہا ہَے۔ جِس کرکے اشۄک باںسل مانسا نیں لمّی جدۄجہِد اتے مِہنت تۄں بائد لۄکاں وِچّ ہرمن پِیارے گِیتاں دے گِیتکاراں دے نام لبھّکے سںگِّیت دے اُپاشکاں دے ساہمݨے لِیاںدے ہن کِئُںکِہ پُراݨے سمیں وِچّ آم تَۄر ’تے گِیتکار دا نام توِیاں اتے کَیسٹاں ’تے لِکھِیا نہِیں ہُںدّا سی٬ سِرپھ گائِکاں دا لِکھِیا ہُںدّا سی۔ گِیتکار دی تھاں گائِک ہی نامݨا کھٹّدے رہے۔

اشۄک باںسل مانسا نُۄں گِیت سںگِّیت نال اِشک ہَے٬ اِہ اِشک جنُۄن دی ترہاں ہَے۔ اُس دا دِل گِیت سںگِّیت لئی ہی دھڑکدا ہَے۔ گِیت سںگِّیت اشۄک باںسل مانسا دی رُۄہ دی کھُراک ہَے۔ سکُۄل وِچّ پڑھدِیاں ہی اشۄک باںسل دے الہڑ من ’تے گِیت سںگِّیت دا رس اجِہا جادُۄ کر گِیا تے اُہ اِس دا غُلام بݨکے رہِ گِیا۔ اشۄک باںسل مانسا نُۄں جِتھے وی کِتے گِیت سںگِّیت دی سُر سُݨائی دِںدّی ہَے٬ اُہ اُتھے ہی لٹاپِیںگھ ہۄ کے پہُںچّ جاںدا ہَے۔ اشۄک باںسل مانسا نُۄں بھُلّے وِسرے گِیتکاراں دا کھۄجی کِہا جا سکدا ہَے۔ اُس نیں اجِہے 60 گِیتکاراں دی پچھاݨ کِیتی ہَے٬ جِنہاں دے گِیتاں نیں پںجّابی دے سںگِّیتک پْریمِییاں دے دِلاں نُۄں ہلُۄݨِیاں ہۄئِیا ہَے٬ اُنہاں وِچّۄں پہِلی کِشت وِچّ وِیہ گِیتکاراں دے گِیتاں اتے اُنہاں دے گائِکاں بارے جاݨکاری مُہئیِّیا کروائی ہَے۔ اُس دی لائِبریری وِچّ پتھّر دے توے٬ پلاسٹِک دے توے٬ کَیسٹاں اتے سی.ڈِیذ دا بھںڈّار ششۄبھت ہَے۔ بھاویں اجّ اِںٹرنَیٹ دا ذمانا ہَے پْرںتُّۄ پُراتن گِیت سںگِّیت سِرپھ توِیاں وِچّۄں ہی مِل سکدا ہَے۔ اُنہاں گُیاچے ہۄئے گِیتاں دے رِکارڈ لبھّ کے دُبارا ماسٹرِںگّ کرکے 200 اَیلبم اَیچ.اَیم.وی.کمپّنی نُۄں دِتِّییاں ہن٬ جِس نیں نویں سِرے تۄں کَیسِٹاں تے سی.ڈِیذ بݨا کے مارکِیٹ وِچّ لِیاںدِییاں ہن۔ اُہ سِیاستدان تاں نہِیں ہَے٬ جِہڑا رںگّلا پںجّاب بݨائُݨ دا اَیلان کریگا پْرںتُّۄ اُہ پُراتن گِیتکاراں دے سںگِّیت دِییاں دھُناں نال پںجّاب دی آبۄ ہوا نُۄں سُگںدھّت کرن نال رںگّلا پںجّاب دا سپنا ساکار کر رِہا ہَے۔ اُہ گِیتکار جِنہاں دے گِیت ہِٹ ہۄئے ہن٬ پرںتُّۄ سںگِّیت دا رس مانݨ والے لۄکاں نُۄں اُنہاں بارے پتا ہی نہِیں۔ گِیتکار گِیان چںدّ دھون جِہڑے جی.سی.دھون دے نام نال وی جاݨے جاںدے ہن٬ اُس دے لِکھے کُجھّ گِیتاں نیں سُرِںدّر کَۄر٬ پْرکاش کَۄر٬ آسا سِںگھّ مستانا٬ مُہمّد رپھی اتے سردار الی نیں ورگے گائِکاں نیں گائِیا پْرںتُّۄ سںگِّیت پْریمِییاں نُۄں پتا ہی نہِیں کِہ اِہناں گِیتاں دا لیکھک کَۄݨ ہَے۔ اُنہاں گِیتاں وِچّۄں کُجھ شیئر ہیٹھ لِکھے انُسار ہن:

اںدّر جاواں باہر جاواں لال چُۄڑا چھݨکدا۔

امبّرسرے دِییاں وڑِییاں وے مَیں کھاںدی ناں۔

باجرے دا سِٹّا اساں تلی تے مرۄڑِیا۔-(سُرِںدّر کَۄر-پْرکاش کَۄر)

جُتّی کسُۄری پَیرِیں ناں پُۄری٬ ہائے ربّا وے سانُۄں تُرنا پِیا۔

اُتھّے لَے چل چرکھا میرا وے٬ جِتھّے تیرے ہل چلدے۔-(سُرِںدّر کَۄر)

وے لَے دے مَینُۄں مکھمل دی پکھّی گھُںگّرُۄیاں والی۔-(پْرکاش کَۄر)

اجّ سارے چھڈّ جںجّال کُڑے٬ میلے نُۄں چل میرے نال کُڑے۔-(آسا سِںگھّ مستانا)

مُںڈّے مر گئے کمائیِیاں کردے٬ نی ہالے تیرے بںدّ ناں بݨے۔

ساڈی رُسّ گئی جھاںجراں والی تے ساڈے بھاݨے ربّ رُسِّیا-(مُہمّد رپھی)

میرا ڈھۄل نِیں مکّی دا راکھا٬ ڈبّ وِچّ لِیاوے چھلِّییاں۔-(مُہمّد سدِیک)

چِیکے چرکھا گۄبِںدِّیئے تیرا تے لۄکاں بھاݨے مۄر کُۄکدا۔-(سردار الی)

اجِہے 60 گِیتکاراں بارے جاݨکاری اشۄک باںسل مانسا دی لائِبریری دا شِںگّار بݨی ہۄئی ہَے۔ اشۄک باںسل اجے وی پُۄری ترہاں سرگرم ہَے٬ اُمِید کِیتی جاںدی ہَے کِہ بھوِکھ وِچّ وی اُہ کۄئی سںگِّیتک سپّ کڈھّکے لِیاویگا٬ جِس نال سںگِّیتک جگت ہۄر مہِک کھِلاردا ہۄئِیا پںجّابِییاں دی سںگِّیتک بھُکھّ دی تْرِپتی کریگا۔

***