کُدرت نال کھِلواڑ کرنا منُکھّتا لئی سبھ تۄں وڈّی بھُلّ سابت ہۄ رہی ہَے۔ پِچھلے کُجھ سالاں وِچّ واپرِییاں کُدرتی آپھتاں-بھاری ہڑھ٬ بھِیانک گرمی دِییاں لہِراں٬ اچانک آئُݨ والے تُپھان اتے سۄکے سانُۄں سپشٹ سںدّیش دے رہے ہن کِہ جیکر اسِیں ہُݨ ناں جاگے تاں آئُݨ والِییاں پِیڑھِییاں لئی دھرتی رہِݨیۄگ نہِیں بچیگی۔

ہڑھاں دا کہِر: پںجّاب تۄں نِپال تکّ

2025 وِچّ بھارت نیں 334 دِناں وِچّۄں 331 دِن کِسے ناں کِسے رُۄپ وِچّ اتّ دِییاں مَۄسمی گھٹناواں دا ساہمݨا کِیتا٬ جِس نال 4, 419 لۄکاں دی مَۄت ہۄئی اتے 17.4 مِلِیئن

جے چںگّی ترہاں نذر ماری جاوے تاں پِںڈّاں وِچّ پںچّائِتاں پُراتن سمِیاں تۄں ہی پِںڈّاں دی بھلائی لئی بݨائیِیاں جاںدِییاں سن۔ آذادی تۄں بائد 1959 وِچّ پںچّائِتی راج دی شُرُۄیات ہۄئی۔ سمیں سمیں 'تے اِہناں دے نِئم بدلدے رہے ہن۔ کدے کۄئی دھِر ودھّ مَیمبر جِتا کے آپݨا سرپںچّ چُݨ لَیںدی٬ کدے سرپںچّ وۄٹراں ولّۄں سِدھّے رُۄپ وِچّ چُݨے جاںدے۔

پِںڈّاں وِچّ پںچّائِتاں پِںڈّ دا وِکاس کرن لئی٬ پِںڈّ واسِییاں دی بھلائی لئی بݨائیِیاں جاںدِییاں ہن۔ پر اسل مُدّے تۄں ہٹ کے بتھیرا کُجھّ اجِہا ہُںدّا ہَے جۄ نہِیں ہۄݨا چاہِیدا۔ پںچّائِتاں وِچّ اَۄرتاں لئی وی ر

گلّ ستمبّر 2020 دی ہَے۔ اُنہاں دِناں وِچّ مَیں سںگّرُۄر دے نشا چھڑائۄُ کیںدر دے نِردیشک وجۄں کمّ کر رِہا سی۔ نشئی مرِیذاں نُۄں ذِںدّگی دے کھلنائِک نہِیں سگۄں پِیڑت سمجھدِیاں اُہناں نُۄں دُیا اتے دوائی دے سُمیل نال مُکھّ دھارا وِچّ لِیائُݨ دے ہر سمبھّو یتن کِیتے جاںدے سن۔ دھرم٬ ساہِت اتے کِرت دے سںکّلپ نال جۄڑن کارن سارتھک نتِیجے ساہمݨے وی آ رہے سن۔ پںجّاب دے وکھّ-وکھّ ذِلہِیاں دے نال-نال گُیاںڈھی پْراںتاں دے نشئی مرِیذاں نیں وی نشا مُکت ہۄݨ لئی اِس نشا چھُڑائۄ کیںدر دی ڈھۄئی لئی ہۄئی سی۔ شام نُۄں ہر رۄذ یۄگا٬ مَیڈِیٹیشن اتے کَۄںسلِںگّ دی ذِمّیوا

چلّ پاتر ہُݨ ڈھُۄںڈݨ چلِّیئے بھُلِّییاں ہۄئیِیاں تھاںواں

کِتھّے کِتھّے چھڈّ آئے ہاں اݨلِکھِییاں کوِتاواں

گڈّی چڑھن دی کاہل بڑی سی کی کُجھ رہِ گِیا اۄتھے

پلاں چھِݨاں وِچ چھڈّ آئے ساں جُگاں جُگاں دِییاں تھاںواں

ادھّی رات ہۄئیگی میرے پِںڈّ اُتے اِس ویلے

جاگدِییاں ہۄوݨگِییاں سُتِّیاں پُتراں لاگے ماںواں

مارُۄتھل ' چۄں بھجّ آئِیا مَیں آپݨے پَیر بچا کے

پر اۄتھے رہِ گئیِیاں جۄ سن میری کھاتر راہواں

میرے لئی جۄ تِیر بݨے سن ہۄر کلیجے لگّے

سماج نُۄں اِسترِییاں بارے آپݨی سۄچ بدلݨی چاہِیدی ہَے۔ اِسترِییاں نُۄں برابرتا دا درجا املی تَۄر ’تے دیݨا چاہِیدا ہَے۔ اخباری بِیانا نال رابرتا دا درجا نہِیں مِلدا۔

اِسترِییاں سمبّںدھّی ہر سال سںسّار وِچّ اِکّ دِن ’اِستری دِوس‘ دے تَۄر ’تے منائِیا جاںدا ہَے۔ اُس دِن اِسترِییاں دے سۄہلے گائے جاںدے ہن۔ اِستری دا سماج وِچّ مہتّوپُۄرن ستھان ہَے۔ اُہ سماج دا ادھّا ہِسّا ہَے٬ اِس لئی اُس نُۄں اردھںگّݨی کِہا جاںدا ہَے۔ سال وِچّ اِک دِن اُنہاں دی مہتّتا بارے اِستری دِوس منائُݨا واجب نہِیں٬ سگۄں ہر رۄذ ہی اِستری دی کدر کرنی سماج دی ذِ

“لَے اسِیں کِہڑا بںتّۄ وِیاہُݨی اےَ۔” اِہ گلّ سُݨکے سارے اُچّی-اُچّی ہسّݨ لگّ پئے۔ جی ہاں! گھر کُڑی ناں ہۄݨ کارن اُس وِئکتی دا اِشارا کُڑی دے وِیاہ ویلے کِیتے جاݨ والے خرچے تۄں سی۔ مَینُۄں اُسدی گلّ سُݨکے ہاسا نہِیں آئِیا بلکِہ مَیں سۄچݨ لئی مجبُۄر ہۄ گئی کِہ کی سچّمُچّ اجّ بںتّۄ ماپِیاں سِر بھار ہَے؟ بِلکُل نہِیں٬ بںتّۄ تاں سگۄں ہُݨ ماپِیاں دا بھار وںڈّا رہی ہَے۔ اجّ ہر کھیتر٬ چاہے پڑھائی دی گلّ ہۄوے٬ کھیڈاں٬ راجنِیتی٬ نَۄکری٬ وِدیش وِچّ جاݨ دی٬ آپݨے آپ نُۄں ہی نہِیں سگۄں پرِوارِک مَیبراں نُۄں وی سَیٹّ کرن دی ذِمّیواری اجّ کُڑِییاں باکھُۄبی

ہر سال 5 ستمبّر نُۄں منائِیا جاݨ والا ادھِیاپک دِوس سِرپھ اِکّ ترِیک نہِیں٬ سگۄں اُنہاں مہان ادھِیاپکاں نُۄں سمرپِت اِکّ مہان اوسر ہَے٬ جۄ ساڈے بچِّیاں دے بھوِکھّ نُۄں گِیان٬ سںسّکار اتے نَیتِکتا دی رَۄشنی نال رَۄشن کردے ہن۔ اِہ دِن بھارت دے دُۄجے راشٹرپتی اتے مہان دارشنِک ڈا. سروپلّی رادھاکْرِشنن دی جیںتّی ’تے منائِیا جاںدا ہَے٬ جِنہاں نیں آپݨے جِیون وِچّ ادھِیاپک ہۄݨ نُۄں سبھ تۄں وڈّا سنمان منِّیا۔

دُنِییاں بھر دا ہر وِئکتی سِدھّے اسِدھّے تَۄر تے کھیتی نال جُڑِیا ہۄئِیا ہَے۔ کِسے وی رُۄپ وِچّ ورتِیا جاوے اناج بِناں کِسے نُۄں نہِیں سردا۔ سِدھّی جِہی گلّ اےَ سبھ دے ڈھِڈّ لگّے ہۄئے نیں اِہناں نُۄں بھرن واستے اناج٬ پھلھ٬ سبذِییاں آدِ دی ذرُۄرت ہُںدّی ہَے۔ اُہ سانُۄں کھیتاں وِچّۄں مِلدے ہن۔ اسِیں آپݨی تھالھی وِچّ پئے بھۄجن دے پِچھّے ہۄئی مِہنت بارے سۄچِیئے تاں سبھ تۄں ودھّ مِہنت کِرتی کِسان دی ہُںدّی ہَے۔ کِسان کھیت واہُںدّا سںوّاردا ہَے۔ پھِر ... چِڑِییاں- جنَۄراں دے بھاگِیں٬ ہالھی-پالھی دے بھاگِیں٬ راہی-پاںدھی دے بھاگِیں ... آکھ کے بِیج بِیجدا ہَے۔ بی

اِس ویلے دۄ بھرویں درِیا پںجّاب وِچّ وگ رہے نیں۔ نشِیاں دے درِیا نُۄں پںجّاب وِچّ وہِںدّا چھیواں درِیا کِہا جاںدا ہَے٬ جدۄں کِہ جوانی دے وِدیشاں ولّ رُجھان نیں ستّویں درِیا دا رُۄپ دھارن کر لِیا ہَے۔ دۄناں درِیاواں نیں گھراں دے وِہڑِیاں دی رَۄݨک گُمّ کر دِتّی ہَے۔ گلِییاں٬ کالج اتے تکنِیکی کالجاں وِچّ سُنّ جِہی پسری ہۄئی ہَے۔ “کِتے ساڈا مُںڈّا نشِیاں دے بھر وگدے درِیا وِچّ ہی ناں رُڑھ جاوے٬ کِتے ہۄر مُںڈِّیاں دے دھکّے چڑھکے اِہ وی … …۔” اِس سۄچ نال ماں-باپ کمبّ اُٹھّدے نیں۔ پِںڈّ دے کھۄلِیاں٬ بیئباد تھاواں٬ جاں پھِر سُنِّییاں گلِییاں وِچّ پِںڈّ

چھُہݨ لگِّیاں سچیت ہۄ جاݨا

روِںدّر سِںگھّ سۄڈھی بہُپکھّی ساہِتکار ہَے۔ اُس دِییاں ڈیڈھ درجن ناٹک٬ کھۄج٬ کوِتا٬ آلۄچنا٬ وارتک٬ جِیونی٬ انُواد اتے کہاݨِییاں دِییاں پُستکاں پْرکاشت ہۄ چُکِّییاں ہن۔ کِتّے وجۄں اُہ پںجّابی دا ادھِیاپک رِہا ہَے۔ اُس دِییاں کہاݨِییاں پڑھن تۄں پتا لگّدا ہَے کِہ بھاویں اُہ اَیم.پھِل ہَے٬ پْرںتُّۄ ساہِت دے رُۄپاں نُۄں اُہ آم بُدھِّیجِیوی وِدواناں واںگ بݨائے گئے ماپ دںڈّاں انُسار لِکھݨ تے پڑچۄلݨ دے ہکّ وِچّ نہِیں۔ پںجّابی بھاشا دا اُہ گُۄڑھ گِیانی ہَے 1974 وِچّ اُس نیں آپݨا ساہِتک سپھر شُرُۄ کِیتا سی٬ جِہڑا لگاتار ہُݨ تکّ ذاری ہَے۔

کئی سالاں دی گلّ ہَے٬ اسِیں پرِوارِک مَیمبراں سمیت کشمِیر ٹُۄر ’تے گئے۔ لگبھگ 5-6 دِناں دا ٹُۄر سی۔ اسِیں سارے اِنۄوا گڈّی وِچّ سوار سی۔ بچِّیاں سمیت اسِیں کۄئی اٹھّ-نَۄں جݨے سی۔ کشمِیر جاݨ دا اِکّ تاں اِہ کارن سی کِہ جُۄن دِییاں چھُٹِّییاں سی۔ اِکّ ڈِئۄُٹی تۄں راہت٬ دُۄجا گرمی تۄں راہت مِلݨ کارن دۄہرا فائِدا جاپ رِہا سی۔ اِکّ کارن اِہ وی سی کِہ میرے پاپا مِلٹری وِچّ ہۄݨ کارن کشمِیر وِچّ وکھّ-وکھّ تھاںواں ’تے تکرِیبن دس سال رہے۔ اسِیں وی چھۄٹے ہُںدّے کشمِیر وِچّ کئی مہِینے بٹۄٹ رہِکے آئے سی۔ اُدۄں پاپا جی سانُۄں شْرِینگر اتے ہۄر تھاںواں ’تے

بھارت وِچّ ہر سال 29 اگست نُۄں دھُۄم-دھام نال منائِیا جاݨ والا راشٹری کھیڈ دِوس درئسل مہان ہاکی کھِڈاری میجر دھِیان چںدّ دی جیںتّی دے مَۄکے ’تے منائِیا جاںدا ہَے٬ جِس دا مُکھّ مکسد دیش وِچّ کھیڈ سںسّکْرِتی نُۄں ہُلارا دیݨا اتے نَۄجوان پِیڑھی نُۄں پھِٹنَیسّ اتے کھیڈاں لئی پْریرِت کرنا ہَے۔

اِکّ کھامۄش چُپّ ہمیشا اُسدے اںگّ-سںگّ رہِںدّی۔ پر اِس چُپّ دا راذ اُسنے کدے وی آپݨے ساتھِییاں نال ساںجھا نہِیں سی کِیتا۔ ہاں٬ بَیںک دے مَینیجر ہُںدِّیاں اُہ لۄکاں دے کمّ آئُݨ دی ہر سمبھّو کۄشِش کردا٬ نَۄجواناں دی مدد لئی ہمیشا یتنشِیل رہِںدّا۔ بِردھ آشرم وِچّ جاکے بذُرگاں دی سیوا کرنا٬ آشرم لئی لۄڑِیںدے سمان دا پْربںدھّ کرنا٬ واتاورݨ نُۄں سُکھاواں اتے ہرِیا-بھرِیا بݨائُݨ لئی بُۄٹے لوائُݨے اتے اُنہاں دی دیکھ-بھال کرنی٬ گرِیباں٬ مذدُۄراں اتے لۄڑوںدّاں دے پسرے ہتھّاں لئی اُہ آپݨا پرس کھالی کرن لگِّیا دیر نہِیں سی لائُںدا۔ تِنّ-چار رُجھیوِیاں وِچّۄ

ذِںدّگی اَۄکھاں- سَۄکھاں٬ دُکھّاں -سُکھّاں٬ ہاسِیاں -اُداسِییاں دا مِشرݨ ہَے۔ اُۄں تاں ہر بںدّے نُۄں ہر رۄذ کُجھّ ناں کُجھّ نواں سِکھّݨ نُۄں مِلدا ہَے بشرتے کِہ بںدّے نُۄں سِکھّݨ دی بھُکھّ پِیاس ہۄوے۔ کئی وار جدۄں آپݨی تۄر تُردی ذِںدّگی وِچّ کۄئی وادھ گھاٹ آ جاںدی ہَے تاں بڑا کُجھّ سۄچݨ 'تے مجبُۄر ہۄ جاںدے ہاں۔

30 اگست 2026 دا سماگم وِشیس رِہا۔ وَیسے تاں 90واں جنم-سال کِسے دا وی منائِیا جاوے – اُہ اِکّ وِشیس سماگم ہی ہُںدّا ہَے۔ پر جد اِہ پنُّۄں ورگی پْرسِدھّ٬ بہُ-پکھّی اتے ہرمن-پِیاری ہستی دا ہۄوے٬ تاں اِہ ہۄر وی وِشیس بݨ جاںدا ہَے۔

گذل اِک لہِر دے اُچھلݨ دا ناں ہَے

گُردِیش کَۄر گریوال پںجّابی دی سمرتھّ ساہِتکار ہَے۔ اُہ ساہِت دے چار رُۄپاں کوِتا٬ گِیت٬ غذل اتے وارتک لِکھدی ہَے۔ اُس دِییاں ہُݨ تکّ ادھّا درجن تۄں ودھّ کوِتا اتے وارتک دِییاں پُستکاں پْرکاشت ہۄ چُکِّییاں ہن۔ مَینُۄں اُس دِییاں سارِییاں پُستکاں پڑھن دا ماݨ پْراپت ہَے۔ اُس دے وِشے آم تَۄر ’تے دھارمِک٬ سماجِک٬ سبھِیاچارک اتے پْرکْرِتی نال سمبّںدھّت ہُںدّے ہن۔ اُہ مُڈھّلے تَۄر ’تے سِکھّ دھرم نُۄں پْرݨائی ہۄئی ساہِتکار ہَے۔ اُس دی شبداولی ملوئی بھاشا وِچّ رںگّی ہۄئی ہُںدّی ہَے۔ اُس دی ہر رچنا وِچّۄں سِکھّ دھرم دی وِچاردھارا دی خُشبۄ آئُںدی ہ

اِس سال جُۄن وِچّ میرے بیٹے کۄل ساڈے دۄواں جِییاں دا کنیڈا جاݨ دا سببّ بݨ گِیا۔ اِکّ تاں 3 جُۄن نُۄں اُسدی کمپِّئۄُٹر سائِںس وِچّ ڈِگری پُۄری ہۄݨ ’تے کنوۄکیشن سی٬ دُۄجا سانُۄں دۄواں نُۄں ادھِیاپک ہۄݨ کارن گرمی دِییاں چھُٹِّییاں آ گئیِیاں سن۔

بھارت دی کَۄمی سُرکھِّیا اتے رݨنِیتک نِیتی دے سبھ تۄں پْربھاوشالی چِہرِیاں وِچّۄں اِک اجِیت ڈۄوال نیں آپݨی کارجشَیلی٬ دْرِڑھتا اتے کھُپھِییا-سمرتھا نال دیش دی سُرکھِّیا پْرݨالی وِچّ امِٹ چھاپ چھڈّی ہَے۔ 20 جنوری 1945 نُۄں جنمے ڈۄوال اِس ویلے بھارت دے کَۄمی سُرکھِّیا سلاہکار ہن اتے 2014 تۄں اِس اہُدے ’تے لگاتار سیوا نِبھا رہے ہن۔