جے چںگّی ترہاں نذر ماری جاوے تاں پِںڈّاں وِچّ پںچّائِتاں پُراتن سمِیاں تۄں ہی پِںڈّاں دی بھلائی لئی بݨائیِیاں جاںدِییاں سن۔ آذادی تۄں بائد 1959 وِچّ پںچّائِتی راج دی شُرُۄیات ہۄئی۔ سمیں سمیں 'تے اِہناں دے نِئم بدلدے رہے ہن۔ کدے کۄئی دھِر ودھّ مَیمبر جِتا کے آپݨا سرپںچّ چُݨ لَیںدی٬ کدے سرپںچّ وۄٹراں ولّۄں سِدھّے رُۄپ وِچّ چُݨے جاںدے۔

پِںڈّاں وِچّ پںچّائِتاں پِںڈّ دا وِکاس کرن لئی٬ پِںڈّ واسِییاں دی بھلائی لئی بݨائیِیاں جاںدِییاں ہن۔ پر اسل مُدّے تۄں ہٹ کے بتھیرا کُجھّ اجِہا ہُںدّا ہَے جۄ نہِیں ہۄݨا چاہِیدا۔ پںچّائِتاں وِچّ اَۄرتاں لئی وی راکھواںکرن ہُںدّا ہَے۔ جدۄں اُہ پںچّ جاں سرپںچّ بݨدِییاں ہن تاں اُہناں نُۄں مِلے ادھِکاراں دا٬ شکتِییاں دا اِستیمال بہُتی وار مرد ہی کردے ہن اُہ تاں سِرف گھر دے کمّ دھںدّے کردِیاں مِٹّی نال٬ آٹے نال جاں گۄہے نال لِبڑے ہتھّاں نُۄں دھۄ کے آپݨے ہی کپّڑِیاں نال ہتھّ پُۄںجھ کے دسخت کردِییاں جاں اںگُّۄٹھا ہی لگائُںدِییاں ہن۔ اُہناں نُۄں پتا وی نہِیں ہُںدّا کِہ اُہناں کاگذاں تے کی لِکھِیا ہَے۔ پر ہمیشا اِس ترہاں نہِیں ہُںدّا کئی بِیبِییاں مرداں نالۄں وی تیذ ہُںدِّییاں پِںڈّ دے کمّ کرن نُۄں۔ پِںڈّ دِییاں پڑھِییاں لِکھِییاں کُڑِییاں سرپںچّ بݨ کے پِںڈّاں نُۄں نمُۄنے دے پِںڈّ بݨا رہِییاں ہن۔

پِںڈّاں دی نُہار بدلی جا رہی ہَے۔ گلِییاں نالِییاں٬ راہ٬ پہِییاں٬ پھِرنِییاں سبھ پکِّییاں ہی پکِّییاں۔ رَۄشنِییاں والے پارک٬ جدۄں دا رَۄلا پِیا ہَے کِہ رُکھّاں دی کٹائی اَینی کُ ہۄ چُکّی ہَے سانُۄں ساہ لَیݨا وی اَۄکھا ہۄ جاویگا تاں سُۄجھوان پرئُپکاری اِنساناں دی ہِمّت نال رُکھّ بُۄٹے لائُݨ دا رُجھان وی ودھِیا ہَے۔ سبھ کمّ پکّے چںگّی ترہاں کرن دِییاں کۄشِشاں ہۄئیِیاں ہن۔ کچّا کمّ رہِ گِیا کِہ بہُتے پِںڈّاں والے آپݨے بچِّیاں نُۄں بچائُݨ وِچّ اسمرتھ رہے۔...اِکّ پِںڈّ وِچّ پِچھلی وار بہُت چںگّا پڑھِیا لِکھِیا سرپںچّ بݨِیا۔ اُس نیں پِںڈّ دے ہر کمّ بڑے سُچجّے ترِیکے نال کروائے۔پِںڈّ دی نُہار بدل کے رکھّ دِتّی۔ پر اِکّ کمّ رۄکݨ وِچّ اُہ اسمرتھّ اتے بیوس رِہا٬ اُہ سی پِںڈّ وِچّ نشِیاں دی آمد۔ وڈّی گلّ اِہ ہُںدّی کِہ اُہ پِںڈّ نُۄں نشا-مُکت بݨا سکدا۔ شائِد اُس نیں آپݨے ترِیکے نال کۄشِش کِیتی۔ پِںڈّ وِچّ لائِبریری بݨائی اتے اُس وِچّ چںگِّییاں کِتاباں پڑھن لئی رکھِّییاں۔ شائِد اُس دا آپݨا ترِیکا ہۄ سکدا ہَے کِہ جیکر نَۄجوان چںگِّییاں کِتاباں پڑھنگے تاں اُہناں دی آپݨی سُۄجھ سِیاݨپ ودھیگی اتے بُرائیِیاں وِچّ نہِیں پھسݨگے۔ کُجھّ کُ گِݨتی دے پِںڈّ ہی ہۄݨگے جِہڑے آپݨے پِںڈّاں دے بچِّیاں نُۄں چںگِّییاں کِتاباں پڑھن لئی پْریرِت کر سکے ہن۔ کئی بِیبِییاں وی کہِ دِںدِّییاں نیں٬ 'کِتاباں نیں کِہڑا کھاݨ نُۄں دیݨا اےَ۔' چںگِّییاں کِتاباں سِدھّے راہ تۄر سکدِییاں٬ کِتاباں دسّدِییاں نیں کمّ کۄئی وڈّا چھۄٹا نہِیں ہُںدّا٬ شُرُۄیات چھۄٹے کمّاں تۄں ہۄ سکدی ہَے۔ ساڈے نِیاݨے چھۄٹے کمّ نُۄں ہتھّ پا کے راذی نہِیں وڈِّیاں نُۄں ہتھّ پَیںدے نہِیں۔ کُجھّ وی ناں کرن نالۄں تاں کۄئی چھۄٹا مۄٹا کمّ ہی کر لَیݨا چاہِیدا ہَے۔ کِتاباں مہان بںدِّیاں دے سںگھّرش دِییاں کہاݨِییاں دسّدِییاں ہن کِہ اُہ وی کۄئی جمّدے ہی مہان نہِیں سی بݨ گئے۔ اُہناں نُۄں وی بہُت چُݨَۄتِییاں آئیِیاں٬ اُہ وی کئی وار ہارے٬ کئی وار ڈِگّے٬ وڈّی گلّ اِہ ہَے کِہ ڈِگّݨ تۄں بائد پھِر کھڑھے ہۄئے٬ بہُت اَۄکھاں آپݨے دِل٬ دِماغ اتے سرِیراں 'تے جھلّ کے مہان بݨے سن۔ جِیون نُۄں بدل دِںدِّییاں ہن کِتاباں۔ آپݨے بچِّیاں نُۄں چںگّے ساہِت نال جۄڑنا بہُت ذرُۄری ہَے۔ اِہ تاں ہی ہۄ سکدا ہَے جیکر چُݨے گئے پںچّاں سرپںچّاں نُۄں چںگِّییاں کِتاباں پڑھن دی کِیمت پتا ہۄویگی۔

اسِیں تاں اِکّ دُۄجے نُۄں نِیواں دِکھائُݨ وِچّ ہی آپݨی شان سمجھدے رہے۔ کامیابی دِییاں پَۄڑِییاں چڑھن والِیاں دِییاں لتّاں کھِچّݨ جۄگے ہی رہِ گئے۔ کِسے دے دھی-پُتّ دی گلّ نُۄں ودھا چڑھا کے کرِیا جاںدا ہَے۔ کِسے دے گھرے کُجھّ بُرا ہُںدّا ہَے کِسے دا دھی-پُتّ گلت راہ تُر پِیا اُہناں دی مدّد کرن دی تھاں... چلّ آپاں کی لَیݨا... آکھ کے سار دِںدّے ہن جدۄں کِہ... چلّ آپاں کی لَیݨا... آکھ کے ہُݨ نہِیں سر سکدا۔ ہُݨ تاں اِکّ گھر دی سمسِّیا کدۄں دُۄجے تِیجے گھر دی سمسِّیا بݨ جاوے پتا ہی نہِیں لگّدا۔

اِکّ گلّ دی سمجھ نہِیں پَیںدی سوال ہمیشا ذِہن وِچّ گھُمّدے رہِںدّے ہن۔ چلۄ وۄٹاں پَے گئیِیاں پںچّ سرپںچّ وی بݨ ای جاݨے نیں۔ اُس تۄں بائد اُہناں دِییاں ذِمّیوارِییاں وی بہُت ہُںدِّییاں ہن۔ اُہناں نُۄں اِہ وی پتا ہُںدّا ہَے کِہ کِہڑے گھر وِچّ کی سمسِّیا چلّ رہی ہَے۔ کِس گھر دا جواک کِسے بُرائی وِچّ پھس رِہا ہَے٬ کَۄݨ کرذے تۄں پِیڑت ہَے٬ کِس گھر دی دھی وِیاہُݨ والی ہَے اتے پرِوار دی آرتھِک ستھِتی ماڑی ہَے؟ جے پںچّ سرپںچّ اتے پِںڈّ والے چاہُݨ تاں ہر گھر دی سمسِّیا دا ہلّ رل مِل کے ہۄ سکدا ہَے۔ کئی پِںڈّ اِس ترہاں دے سُچجّے کمّ کر وی رہے ہن اُہناں تۄں سِکھّݨا بݨدا ہَے۔ جۄ سماں اجّ کلّہ چلّ رِہا ہَے۔ آپݨے آپ نُۄں٬ آپݨے پرِوار نُۄں٬ آپݨے آںڈھ-گُیاںڈھ گلی مُہلّے٬ پِںڈّ نُۄں٬ شہِر نُۄں اتے آپݨے پںجّاب اتے دیش نُۄں بچائُݨ لئی چںگّے نیک اتے اِماندار مِہنتی اِنساناں نُۄں اِکٹھّے ہۄݨا ذرُۄری ہَے۔ جے اِکّ پِںڈّ دے لۄک آپݨے پِںڈّ نُۄں بُرائی مُکت کر سکدے ہن تاں دُۄسرے پِںڈّ کِئۄں نہِیں کر سکدے۔ فُکرپُݨے وِچّ وی تاں رِیس کر لَیںدے ہۄ پھِر چںگّے کمّاں وِچّ رِیس کِئۄں نہِیں ہۄ سکدی۔ اِکّ وار سارا کُجھّ رل مِل کے چںگّا کر کے تاں ویکھِیئے پھِر آتم-سنمان نال بھرِیا بںدّا ٹَۄہر وی مار دیوے اُہ وی چںگّی لگّدی ہَے۔ پھِر ربّ نیں تۄٹ کۄئی ناں رکھّی ورگے گِیت وی چںگّے لگّݨگے۔ پںجّابِییاں دی شان وکھّری والِییاں گلّاں وی چںگِّییاں لگّݨگِییاں۔ جدۄں کِہ اجۄکے ہالات اِس ترہاں دے ہن شاندار پںجّابِییاں دی شان تاں کِتے نذر نہِیں آئُںدی ۔چِہرِیاں 'تے لالی دی تھاں پِیلتّݨ چھائی دِسدی ہَے۔

بہُت کُجھّ گوا لِیا٬ بتھیرے نَۄجوان راکھ بݨ گئے٬ بتھیرے جہاذاں وِچّ چاڑھ کے پْردیسی بݨا دِتّے۔ بتھیرے اِتھّے بیرُذگاری نال لڑدے دِہاڑِییاں کرن لئی مجبُۄر نیں۔ گھراں وِچّ بَیٹھے وی سُرکھِّئت نہِیں۔ ماواں دھِییاں بھَیݨاں نُۄں پتا نہِیں اُہناں دے لُٹیرے بݨے جمّے جائے کِہڑے ویلے اُہناں دی کُٹّمار کر کے لُٹّ لَیݨ۔ اِہ گلّاں آم ہُںدِّییاں ہن۔ پر سارے بچّے وِگڑے نہِیں ناں ہی سارے وِدیشاں وِچّ گئے ہن۔ بہُت کُجھّ چںگّا وی ہۄ رِہا ہَے۔ چںگّے اِنسان وی بہُت ہن۔ پِںڈّاں دے پںچّ سرپںچّ چںگّے بُلارِیاں نُۄں بُلا کے بچِّیاں نُۄں پْریرنا دیݨ والے بھاشݨ وی کروا سکدے ہن۔ اکھّراں وِچّ٬ شبداں وِچّ بہُت تاکت ہُںدّی ہَے۔ پتا نہِیں کِہڑے شبد دا وار کِسے دے اںدّرۄں بُرائی دی جڑھ پُٹّ دیوے۔ اِہ کۄئی اَۄکھے کمّ نہِیں۔ پر اِہناں چںگّے کمّاں دی ذِمّیواری چُکّݨی پَیݨی اےَ جدۄں اِہۄ جِہے چںگّے کمّاں دی پِرت پَیݨ لگّ پئی تاں بُرائیِیاں آپے ختم ہۄ جاݨگِییاں۔ جدۄں سُدھار کرنا ہۄوے آپݨے آپ تۄں شُرُۄ کرنا پَیںدا ہَے۔ آپݨے آپ تۄں شُرُۄ کرکے اُس تۄں بائد آپݨا آںڈھ-گُیاںڈھ٬ گلی-مُہلّے٬ آپݨا پِںڈّ۔ جے آپݨے آپݨے پِںڈّ دی ذِمّیواری وی لئی جاوے اِہ ہی دیش دُنِییاں نُۄں چںگّے بݨائُݨ دی شُرُۄیات ہَے۔ اِہ کمّ دی شُرُۄیات پِںڈّاں دِییاں پںچّائِتاں ہی پِںڈّ واسِییاں دے سہِیۄگ نال کر سکدِییاں ہن۔ چںگّے پڑھے لِکھے سِیاݨے٬ سُۄجھوان٬ نیک٬ اِماندار پںچّ سرپںچّ چُݨے جاݨ۔ رںگّلے پںجّاب دا متلب اُتّۄں اُتّۄں رںگّ بِرںگّی لِپّا پۄچی کرنا نہِیں٬ رںگّ بِرںگّے کپّڑے پوا کے پںجّ دس پْرۄگرام کروا کے بھںگّڑا پوائُݨا وی نہِیں۔ رںگّلے پںجّاب دا متلب چںگّا کرن دے جۄش نال بھکھدے چِہرے٬ اںدّر دی اگّ جِہڑی ہر سمیں کُجھّ چںگّا کرن دی ہِمّت دیوے۔ جِہڑی اگّ وِچّ بُرائیِیاں سڑن اتے نیکی٬ اِمانداری ہۄر لِشکاں مارے۔ اِہ سبھ جمات دی کرامات ہۄویگی بھاو چںگّے بںدّے اِکٹھّے ہۄݨ۔ چل آپاں نُۄں کی لَیݨا آکھِیاں ہُݨ نہِیں سرنا۔