अक्टूबर 05, 2026

writingDetail.created_by
By: सुखजीत सिंघ चहिल

पहड़ाई, खेडां अते मापिआं दीआं उमीदां विचकार संतुलन बणाउणा समें दी लोड़

बच्चिआं दी सफलता लई अंकां दे नाल रुची, सिहत अते मानसिक खुशी वी बहुत ज़रूरी है। अजोका युग मुकाबले अते तेज़ी दा युग है। सारे मापे आपणे बच्चिआं नूं पहड़ाई विच्च अग्गे, जीवन विच्च सफल अते समाज विच्च माणयोग सथान ’ते देखणा चाहुंदे हन। इसे कारन बच्चिआं उत्ते चंगे अंक हासल करन, मकाबलेबाज़ी प्रीखिआवां दी तिआरी करन अते भविख्ख विच्च उच्चे अहुदे प्रापत करन दा दबाअ लगातार वध रिहा है। इस दौरान कई वार खेडां, अराम, रचनातमकता अते बच्चिआं दी आपणी रुची नूं अणडिठ्ठा कर दित्ता जांदा है। विदवानां दा मंनणा है कि बच्चे दा सरवपख्खी विकास केवल किताबी पहड़ाई नाल संभव नहीं; सिख्खिआ दे नाल नाल खेडां, सभ्भिआचारक गतीविधीआं, नैतिक मुल्ल अते जीवन-जाच वी बच्चे दी शखसीअत निरमाण विच्च अहिम भूमिका निभाउंदे हन। घर अते सकूल दा माहौल बच्चे दी सोच, आदतां अते भविख्खी दिशा उत्ते डूंघा प्रभाव पाउंदे हन।

अंकां तों वध्ध सिख्खिआ दा मकसद

पहड़ाई मनुख्ख नूं सिरफ प्रीखिआ पास करन योग नहीं बणाउंदी, सगों उस नूं सोचण, समझण अते फैसला करन दी समरत्था वी दिंदी है। अज्ज दे तकनीकी युग विच्च बच्चिआं लई विशिआं दे गिआन दे नाल रचनातमक सोच, समस्सिआ-हल्ल करन दी योगता, संचार-मुहारत अते नैतिक ज़िंमेवारी वी ज़रूरी है। माहिरां अनुसार बच्चिआं दी कामयाबी नूं केवल अंकां दे पैमाने नाल नहीं मापिआ जा सकदा। किसे बच्चे दी कला, लिखण, विगिआन, तकनालोजी जां समाज सेवा विच्च रुची हो सकदी है। मापिआं अते अधिआपकां नूं बच्चे दीआं इनहां विशेश योगतावां दी पछाण करके उनहां नूं विकसित करन लई उतशाहित करना चाहीदा है।

खेडां नाल सिहत अते शखसीअत दा विकास

खेडां बच्चिआं दे सरीरक अते मानसिक विकास लई बेहद्द ज़रूरी हन। खेड मैदान बच्चिआं नूं तंदरुसती दे नाल नाल अनुशासन, समें दी पाबंदी, टीम-भावना, सहियोग अते मुशकिल हालात विच्च डटे रहिणा सिखाउंदा है। जित्त बच्चे विच्च आतम-विशवास पैदा करदी है, जदकि हार उस नूं सबर अते आपणीआं कमीआं तों सिख्खण दी प्रेरना दिंदी है।

मोबाइल फोन अते कंपिऊटर गेमां नें बच्चिआं दी जीवन-शैली नूं काफी प्रभावित कीता है। लंमे समें तक सकरीन दे साहमणे बैठे रहिण नाल बच्चिआं दी सरीरक सरगरमी घटदी जा रही है। इस लई मापिआं नूं चाहीदा है कि उह बच्चिआं नूं रुज़ाना किसे नां किसे सरीरक खेड, कसरत, योग जां दौड़ लई प्रेरित करन। बाल खेडां बच्चिआं दे मन नूं मज़बूत करन अते उनहां विच्च समाजिक गुण पैदा करन विच्च सहाइक हुंदीआं हन।

मापिआं दीआं उमीदां बणन दा दबाअ

मापिआं दीआं उमीदां पिआर अते चिंता तों पैदा हुंदीआं हन, पर जदों इह उमीदां बच्चिआं दी समरत्था तों वध्ध हो जाण तां इह मानसिक दबाअ दा रूप धार लैंदीआं हन। अकसर मापे आपणीआं अधूरीआं इछ्छावां बच्चिआं राहीं पूरीआं करनीआं चाहुंदे हन। उह हर बच्चे नूं डाकटर, इंजनीअर, वकील जां सरकारी अधिकारी बणाउण दी इछ्छा रख्खदे हन, जदकि हर बच्चे दी रुची अते योगता वख्खरी हुंदी है।

बच्चिआं दी होर बच्चिआं नाल तुलना करना वी उनहां दे आतम-विशवास नूं नुकसान पहुंचाउंदा है। “उसदे वध्ध अंक किउं आए?” जां “तूं उस वांग किउं नहीं बण सकदा?” वरगे सवाल बच्चे दे मन विच्च हीण-भावना पैदा कर सकदे हन। मापिआं नूं बच्चिआं नूं डांटण जां डराउण दी बजाए उनहां दीआं मुशकिलां समझणीआं चाहीदीआं हन अते हौसला देणा चाहीदा है। बच्चिआं उत्ते वध रहीआं उमीदां अते सिख्खिआ दे दबाअ बारे लगातार चिंता प्रगट कीती जांदी रही है।

बच्चिआं लई समें दी योजना ज़रूरी

बच्चे जेकर पहड़ाई अते खेडां विचकार संतुलन बणाउणा चाहुंदे हन तां उनहां नूं आपणे रुज़ाना दे करन वाले कंमां दी योजना बणाउणी चाहीदी है। पहड़ाई लई निशचित समां रख्खण दे नाल नाल खेडां, अराम, नींद अते परिवार नाल गल्लबात लई वी समां निरधारत कीता जाणा चाहीदा है। बच्चिआं नूं चाहीदा है कि उह पहड़ाई नूं छोटे-छोटे हिस्सिआं विच्च वंड के नियमित तौर ’ते करन। पहड़ाई दे समें मोबाइल फोन अते होर धिआन भटकाउण वालीआं चीज़ां तों दूर रहिण। रुज़ाना सरीरक खेड जां कसरत लई समां कढ्ढण। आपणी रुची अते योगता अनुसार भविख्ख दा निशाना चुणन। असफलता नूं अंत नहीं, सगों सुधार दा मौका समझण। समस्सिआ आउण ’ते मापिआं अते अधिआपकां नाल खुल्ल्ह के विचार-वटांदरा करन।

अधिआपकां दी ज़िंमेवारी वी अहिम है। बच्चिआं दे विकास विच्च अधिआपकां दी भूमिका वी मापिआं जिंनी महत्तवपूरन है। अधिआपकां नूं विदिआरथीआं दा मुलांकण सिरफ प्रीखिआ दे अंकां दे अधार ’ते नहीं करना चाहीदा; उनहां दी रचनातमकता, विहार, सहियोगी भावना, खेड-कुशलता अते समस्सिआ हल्ल करन दी योगता नूं वी महत्तव दित्ता जाणा चाहीदा है।

सकूलां विच्च पहड़ाई दे नाल खेडां, विचार-वटादरां, सभ्भिआचारक समागम, कला, संगीत अते समाज सेवा नाल जुड़ीआं गतीविधीआं नूं वी उतशाहित कीता जाणा चाहीदा है। अजिहीआं गतीविधीआं बच्चिआं विच्च आतम-विशवास अते अगवाई दे गुण पैदा करदीआं हन।

सांझी ज़िंमेवारी नाल बणेगा सुनहिरा भविख्ख

बच्चिआं दा भविख्ख सिरफ बच्चिआं दी नहीं, सगों मापिआं, अधिआपकां अते समुच्चे समाज दी सांझी ज़िंमेवारी है। मापिआं नूं बच्चिआं दीआं रुचीआं अते योगतावां नूं समझदे होए उनहां नूं उचित मारगदरशन देणा चाहीदा है। अधिआपकां नूं सिख्खिआ नूं रौचिक अते जीवन-मुखी बणाउणा चाहीदा है, जदकि बच्चिआं नूं मिहनत, अनुशासन अते समें दी कदर करनी चाहीदी है।

असल सफलता केवल उच्चे अंकां जां वड्डी नौकरी विच्च नहीं, सगों सिहतमंद सरीर, संतुलित मन, चंगे संसकार अते खुशहाल जीवन विच्च है। इस लई पहड़ाई नूं खेडां तों वख्खरा नहीं, सगों जीवन दे संतुलित विकास दा अहिम हिस्सा समझण दी लोड़ है। जे मापे उमीदां दी थां हौसला देण, अधिआपक मारगदरशन करन अते बच्चे आपणी मिहनत जारी रख्खण, तां निशचित तौर ’ते इक्क समरत्थ, सिहतमंद अते ज़िंमेवार पीहड़ी दा निरमाण हो सकदा है।

*    *    *    *    *