1.پںجّابی بھون وِچّ کھُلّہِیا 'ڈھابا' اتے اکَیڈمی دے ہِت

کَۄپھی ہائۄُس دا پِچھۄکڑ

اکَیڈمی دے اہُدیداراں٬ پْربںدھّکی بۄرڈ دے مَیمبراں دے نال-نال سادھارن مَیمبراں نُۄں وی پتا ہَے کِہ مِییاں مِیر بھون دی

کِسے وی سںسّتھا دے سںوِّدھان دے پاس اتے لاگُۄ ہۄݨ دی مِتی٬ مہِینا اتے سال اُسدے شُرُۄ وِچّ درج ہُںدّا ہَے۔ سمیں-سمیں سںوِّدھان وِچّ ہۄئیِیاں سۄدھاں دی مِتی اتے سال وی درج ہُںدّا ہَے۔ پںجّابی ساہِت اکا

پںجّابِیماں دے پِچھلے اِک اںکّ وِچ پاٹھکاں نیں پڑھِیا سی کِہ پںجّابی بھون لُدھِیاݨا نُۄں پںجّابی ساہِت اکاڈمی دے اہُدیداراں نیں آپݨِییاں منمرذِییاں کر کے اِس لیکھکاں دی ساںجھی وِراستی تھاں نُۄں گہِݨے

ساڈے اِس لیکھ دے اُدیش:

ساڈے اِس لیکھ دا پہِلا اُدیش پںجّابی ساہِت اتے سبھِّیاچار دے شُبھّچِںتّکاں نُۄں اِہ درسائُݨا ہَے کِہ پںجّابی ساہِت٬ بھاشا اتے سبھِّیاچار دے وِکاس لئی نِیُکت سرکاری ادھِکاری اتے

"پںجّابی سُۄبۄ" نُۄں بݨے 49 سال ہۄݨ والے ہن۔ اگلے سال بڑی دھُۄم-دھام نال سُۄبے دی ستھاپنا دی گۄلڈن جُبلی بݨائی جاویگی۔ پںجّابی بھاشا نُۄں راج بھاشا دا درجا دِوائُݨ لئی کانُۄن نُۄں بݨِیاں 48 سال ہۄݨ وا

تفتِیش وِچ پُلس دے پاذ اُدھیڑن کارن مَینُۄں سرکار دے کْرۄدھ دا شِکار ہۄݨا پِیا سی۔ بدلِییاں دا دَۄر شُرُۄ ہۄئِیا۔ کئی تھاں دھکّے کھوائُݨ بائد 1992 وِچ مَینُۄں لُدھِیاݨے بدل دِتّا گِیا۔ لُدھِیاݨا پںجّا

سکرِینِںگّ کمیٹی دے سارے مَیمبر سلاہکار بۄرڈ دے مَیمبراں وِچّۄں نامذد کِیتے جاںدے ہن۔ بھاشا وِبھاگ انُسار پُرسکاراں لئی یۄگ اُمِیدواراں دے ناںواں دی سِپھارش سلاہکار بۄرڈ دے مَیمبراں ولّۄں کِیتی جاںدی

ادھّی سدی پہِلاں ساہِت اکادمی٬ دِلّی دی ستھاپنا وکھّ-وکھّ بھارتی بھاشاواں دے ساہِت دے وِکاس تے لۄکاں اںدّر ساہِت پڑھن دی رُچی پَیدا کرن لئی ہۄئی سی۔ اِس اُدیش دی پْراپتی لئی اکادمی ولّۄں کھیتری بھاشاو

میرا جنم بھاویں برنالے دے نیڑلے اِکّ پِںڈّ بھۄتنا وِچ ہۄئِیا پر سُرت برنالا شہِر وِچ سمبھّالی۔ برنالے نُۄں ساہِتکاراں دا مکّا آکھِیا جاںدا ہَے۔ اِس شہِر اتے اِس دے آلے-دُیالے گھٹّۄ-گھٹّ 100 اجِہے ساہِ

پںجّابی ساہِت٬ بھاشا تے سبھِّیاچار دے وِکاس لئی نِیُکت سرکاری ادھِکاری تے نُمائِںدے کِس ترہاں سرکاری پھںڈّاں نُۄں سَیر سپاٹے تے اَیشۄ-اِشرت لئی ورتدے ہن٬ اِسدا اںدّاذا کیںدر سرکار دے ادارے ساہِت اکادم

61

ہرِیش رائے اتے اُس دی سںسّتھا دے سمّتی نال آ رلݨ نال سمّتی دا باہُۄبل کئی گُݨا ودھ گِیا۔

سمّتی جاݨدی سی کِہ سرکاراں نیں بݨدے-ٹُٹّدے رہِݨا ہَے۔ سارے مُکھّ مںتّری اِکۄ تھَیلی دے چٹّے-وٹّے ہن۔ لۄک بھل

51

ہلکی نِیلی وردی پا کے فَیکٹری وِچ مُشکّت کرن آئے ہاکم دا دھرمپال نیں گرمجۄشی نال سواگت کِیتا۔

ڈِپٹی دی کُرسی اگّے میذ سی۔ میذ دے دُۄجے پاسے ہاکم کھڑا سی۔ اُس دے بَیٹھݨ لئی ناں کُرسی سی٬ ناں سٹُۄل۔

41

اجّ گئۄُ-پُۄجا دا تِئُہار سی۔

چھڑِیاں دی بَیرک وِچ چہِل-پہِل دی تھاں ماتم چھائِیا ہۄئِیا سی۔ کَیدِییاں نُۄں اِس دِن دی اُڈِیک گِیاراں مہِینے اُنتّی دِن رہِںدّی سی۔

اِس بَیرک دا چِیف وارڈر ہری اۄم گ

31

سمّتی دا سارے اِلاکے وِچ پکّا جن-آدھار بݨ چُکّا سی۔ اِلاکے وِچ کمّ کردی ہر چھۄٹی-وڈّی سںسّتھا دی کِسے ناں کِسے سمیں سمّتی نیں سہائِتا کِیتی سی۔ وڈّے سںگھّرشاں سمیں کِسے وی سمیں اُہناں نُۄں ہاک ماری

21

پںچھِّییاں دی بَیرک ولّ جاںدے مِیتے نُۄں لگّ رِہا سی٬ جِویں اُہ نرکاں ’چۄں چھُٹّ کے آئِیا ہۄوے۔

اِک سال رہِ کے وی سِںگھّاں دی بَیرک اُس نُۄں آپݨی نہِیں سی لگّی۔

پہِلے کُجھ مہِینے اُس نیں لمبّے-چَۄڑ

11

سِںگھّاں دی بَیرک وِچ سںتّری دی داڑھی کھُلّہی سی۔ وردی دی تھاں اُس نیں ہلکے نِیلے رںگّ دا کُڑتا-پجاما پائِیا ہۄئِیا سی۔ پَیرِیں تِلّیدار جُتّی سی۔ اُہ خالی ہتھّ سی۔ بَیرک وِچ سںتّری دا اتے سںتّری ک

1

شہِر وِچلی جیلہ چھۄٹی سی۔ اُتھے کیول ہوالاتِییاں جاں چھۄٹی-مۄٹی سذا بھُگت رہے کَیدِییاں نُۄں رکھِّیا جاںدا سی۔ اُمر کَید دی سذا بھُگتݨ لئی خترناک اتّوادِییاں نُۄں کیںدری جیلہ بھیجِیا جاںدا سی۔

کیں

25

سںگھّ سُرجِیت ہۄ چکّا سی۔ مُکھّ مںتّری مُڑ کیس وِچ دِلچسپی لَیݨ لگّا سی۔ اِس نال افسراں نُۄں راہت مہِسُۄس ہۄݨ لگّی۔

لۄکاں دا بھرۄسا جِتّݨ لئی نویں آئے مُکھّ افسر نیں تھاݨے اکھںڈّ پاٹھ کھُلہوائِیا۔

17

کچہِری تۄں بچن سِںگھّ سِدھّا ڈِپٹی دے گھر نُۄں ہۄ لِیا۔

اِس کیس بارے سۄچ سۄچ اُس دا بلڈّ پْرَیشر ہائی ہۄ گِیا سی۔ اجِیب بلا گل آ پئی سی۔ سرکار اِس کیس پْرتی جِنّی سںجِّیدا سی٬ بچن سِںگھّ اۄنا ہی لا

9

سمّتی دِییاں ٹھپّ ہۄئیِیاں سرگرمِییاں ’تے گُرمِیت ڈاہڈا دُکھی سی۔

پالے اتے مِیتے دا چلان پیش ہۄ چُکّا سی۔ کُجھ دِناں بائد سُݨوائی شُرُۄ ہۄݨ والی سی۔ دۄشِییاں دی اگاںہ پَیروائی کِیتی جاوے جاں ناں٬ سم